Gedrag

Hoe herken je een gedragspatroon en hoe doorbreek je deze?

Hoe je omgaat met situaties in je leven.
Hoe je reageert op anderen.
De keuzes die je maakt in je leven.
Zelfs hoe je je dag begint, het is allemaal terug te leiden naar een gedrags patroon.

Hoe jij je gedraagt kan heel veel invloed hebben op hoe anderen op jouw reageren. Wanneer je jouw eigen gedrag verandert heeft dat invloed op de reacties die je terug krijgt. Veel problemen die mensen ervaren zijn terug te leiden naar gedragspatronen.
Een gedragspatroon is niet negatief, het is iets dat zo is ontstaan of gegroeid. Soms door opvoeding, maatschappij waarin je bent opgegroeid. Soms door de dingen die je hebt meegemaakt in je leven.

Ondanks dat een gedragspatroon zelf niet negatief hoeft te zijn kan het wel een negatieve uitwerking hebben. Patronen die terugkeren kunnen zelfs ertoe leiden dat je in een neerwaartse spiraal terecht komt. Het voelt dan alsof negatieve dingen de overhand nemen en je raakt je grip op zaken kwijt. Het wordt steeds moeilijker om zaken positief te benaderen of soms zelfs positief in te zien. Dit gevoel stuurt vervolgens je gedrag aan en daarmee wordt de negatieve invloed in stand gehouden.

Door je eigen gedragspatronen te herkennen heb je een ingang om te proberen ze te veranderen. Veel patronen zijn zo ingesleten dat we ze als mens niet eens herkennen.
De manier waarop je bijvoorbeeld reageert wanneer iemand tegen je zegt:
‘Goh leuke trui heb je aan’ zonder erbij na te denken geef je antwoord. Je antwoord zegt iets over hoe je omgaat met complimentjes. Antwoord je bijvoorbeeld:
‘Oh die, ja die heb ik in de aanbieding gekocht’ of ‘Deze trui? Dat is al een hele oude trui.’
Eigenlijk ben je op dat moment bezig het compliment dat je krijgt af te voeren, vaak word dit gedaan omdat iemand zich ongemakkelijk voelt bij het ontvangen van complimenten. Er wordt geprobeerd het ongemakkelijk voelen te doorbreken door het te laten lijken alsof het niet de moeite waard is. (de trui was toch in de aanbieding). Maar eigenlijk geef je op dat moment een negatieve reactie af aan degene die jou een compliment gaf, die kan hiermee het gevoel krijgen dat je het niet leuk vind een compliment te krijgen en een volgende keer besluiten niets te zeggen. Waarmee jij het gevoel krijgt dat je zelden complimentjes of positieve berichten krijgt te horen.
Feitelijk heb je dit zelf aangestuurd met het patroon van reageren op dergelijke complimenten.

In dit voorbeeld is het patroon heel gemakkelijk te doorbreken, je kunt met jezelf afspreken dat wanneer je een compliment krijgt je alleen maar antwoord ‘Dankjewel’ of ‘Dankjewel, wat leuk dat je dit zegt’.
Hiermee laat je de ander weten dat je het waardeert dat je een compliment krijgt en je geeft een positieve reactie terug. Dit is voor de ander ook stimulerend, deze persoon zal een volgende keer met nog meer plezier jou een compliment geven.

Er zijn natuurlijk legio voorbeelden van gedragspatronen te noemen. Het is niet te doen deze hier allemaal te benoemen. Met het voorbeeld wil ik laten zien hoe simpel het, in de basis, is om iets te doorbreken. Door de reactie te veranderen heb je al invloed op de rest.

Dit kun je in gedachten houden en toepassen op diverse situaties. Een voorbeeld:
Heb je een moeizaam contact met je schoonmoeder?
Kijk eens naar hoe jij zelf reageert op opmerkingen die je schoonmoeder maakt.
Probeer anders te reageren en kijk wat er gebeurt.
Natuurlijk is het een feit dat wanneer je anders reageert de mensen om je heen daar ook aan moeten wennen en mee om moeten leren gaan. Sommige schoonmoeders zullen achterdochtig reageren (‘Wat doe jij aardig, heb je soms iets van me nodig.’)
Andere schoonmoeders zullen niet weten hoe ermee om te gaan en niet reageren en weer anderen zullen jou ineens anders zien. Want naast de gedragspatronen die ons sturen worden we ook aangestuurd door het beeld dat we van iets of iemand hebben.
Wanneer je iemand niet aardig vind dan klinkt dit door in je manier van reageren. Door te reageren alsof je reageert op een persoon die je aardig vind zet je een compleet andere wisselwerking in gang. En misschien zelf ga je deze persoon anders bekijken en blijkt dat het wel een aardig iemand is ;-)

Kortom je hebt zelf enorm veel invloed op wat er om jou heen gebeurt. Hoe er op jou wordt gereageerd. Is dit iets waar je graag mee aan de slag wilt dan kan de volgende opdracht je hierbij helpen:

Schrijf drie gebeurtenissen op die je dagelijks meemaakt waarin communicatie met iemand anders plaats vindt. Kijk daarbij naar de volgende dingen:
1. Wat was de situatie/gebeurtenis?
2. Hoe werd er gereageerd door de ander of anderen?
3. Hoe werd er door jou gereageerd?

Schrijf op hoe jij anders had kunnen reageren. Bedenk mogelijke reacties en schrijf deze allemaal op. Neem deze mee in je achterhoofd en probeer in een volgende situatie of je dit kunt toepassen. Schrijf dan ook deze situatie op, met weer de reactie van de ander en jouw eigen reactie. Werd er nu anders gereageerd? Denk je dat dit een reactie was op jouw nieuwe manier van reageren of denk je dat dit toeval was?
Probeer je andere manieren van reageren uit in meerdere situaties en met verschillende mensen, schrijf kort jouw bevindingen op.

Kijk daarbij ook eens naar hoe jij je voelt bij de andere manier van reageren. Vind je dit prettig? Voel je je er niet prettig bij? Met sommige mensen zul je makkelijk kunnen praten, vraag deze mensen eens wat zij van jouw manieren van reageren vinden. Hoe denken zij dat je anders kunt reageren?

Al deze dingen kunnen je helpen om inzicht te krijgen in jouw eigen gedragspatronen en de invloed ervan op de mensen om jou heen.

Het is waar dat dit ook andersom geldt, maar je kunt de mensen om je heen doorgaans niet veranderen. Bovendien getuigt het willen veranderen van anderen eigenlijk van gebrek aan respect voor die ander zoals hij/zij is. Je kunt moeite hebben met hoe iemand zich gedraagt maar evengoed deze persoon accepteren zoals hij of zij is. Wanneer je denkt dat die ander veranderen de oplossing is leg je de verantwoording bij een ander neer. Er zijn natuurlijk situaties waarin jij kunt veranderen en dit geen invloed heeft, toch in de meeste gevallen heeft de manier waarop je zelf reageert een grote invloed. Gebruik deze wetenschap in je eigen voordeel, je leven kan er een stuk prettiger en aangenamer mee worden.

(c) Karen van Beek - Smits

Voor alle artikelen verschenen op deze site klik hier